Klimaat en fenomenen

Hittegolf in België: de definitie van het KMI, de records van Ukkel en Begijnendijk en wat u doet

Redactie7 min lezen20 november 2026
Foto: Sally V, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons

Het KMI spreekt van een hittegolf als het in Ukkel minstens vijf dagen op rij 25 °C of meer wordt, waarvan minstens drie dagen 30 °C of meer. Die definitie hangt aan één meetstation en wordt pas achteraf vastgesteld. Het Belgische warmterecord staat op 41,8 °C, gemeten in Begijnendijk op 25 juli 2019; Ukkel haalde die dag 39,7 °C. In de zomer van 2026 telde Ukkel drie hittegolven, waardoor het totaal sinds 1892 op 53 kwam.

IN HET KORT
  • Hittegolf volgens het KMI: minstens 5 dagen op rij minstens 25 °C in Ukkel, waarvan minstens 3 dagen minstens 30 °C.
  • Belgisch record: 41,8 °C in Begijnendijk op 25 juli 2019. Ukkel haalde die dag 39,7 °C.
  • Sinds 1892 telde Ukkel 53 hittegolven, waarvan drie in de zomer van 2026.
  • De zomer van 2026 was met gemiddeld 20,3 °C de warmste in Ukkel sinds het begin van de metingen in 1833.
  • Sinds 2026 waarschuwt het KMI voor hittepieken (geel vanaf 32 °C), niet meer voor hittegolven.

Het is al dagen warm, de terrassen zitten vol en toch zegt het weerbericht dat het "nog geen hittegolf" is. Dat komt omdat het woord in België een precieze betekenis heeft. Het KMI hanteert een vaste definitie, gemeten op één plek: de meetweide in Ukkel.

Wanneer is het een hittegolf? De definitie van het KMI

Het KMI spreekt van een hittegolf als de maximumtemperatuur in Ukkel minstens vijf opeenvolgende dagen 25 °C of meer bedraagt, en op minstens drie van die dagen 30 °C of meer. Een dag met minstens 25 °C heet een zomerse dag, een dag met minstens 30 °C een tropische dag.

Een voorbeeld: vier dagen van 31 °C gevolgd door een dag van 24 °C is geen hittegolf, hoe drukkend het ook was. Zes dagen tussen 26 en 29 °C evenmin, want de tropische dagen ontbreken. En omdat de reeks volledig moet zijn, kan het KMI een hittegolf pas bevestigen als de vijfde dag voorbij is.

De definitie houdt geen rekening met de luchtvochtigheid, de nachttemperaturen of de wind. Ze werd in 2003 ingevoerd, nadat een dodelijke hittegolf in Frankrijk de vraag deed rijzen wat België eigenlijk onder een hittegolf verstond. Het KMI nam toen de definitie over van het Nederlandse KNMI.

Waarom alleen Ukkel?

Ukkel ligt centraal in het land en heeft de langste meetreeks van België: temperaturen worden er sinds 1833 opgetekend. Zo kan elke hittegolf vergeleken worden met die van vroeger. Wie in Ukkel woont, zit dus letterlijk naast het referentiestation.

Het nadeel is duidelijk. Het kan in de Kempen of in de Maasvallei een week boven 30 °C zijn terwijl Ukkel net onder de grens blijft. Voor de gezondheid telt de temperatuur waar u woont, niet die in Ukkel. Daarom waarschuwt het KMI sinds 2026 niet meer voor hittegolven, maar voor hittepieken per provincie: code geel vanaf 32 °C, oranje vanaf 35 °C en rood vanaf 40 °C. Meer daarover in het artikel over de waarschuwing voor vrij hoge temperaturen.

Warmterecord België: 41,8 °C in Begijnendijk

Op 25 juli 2019 werd in Begijnendijk, in Vlaams-Brabant, 41,8 °C gemeten, het absolute record voor België. Het KMI meldde dat die dag het lokale record sneuvelde in alle meetpunten waarvan de metingen al binnen waren, en dat meer dan de helft van die meetpunten minstens 40 °C haalde.

In Ukkel werd het 39,7 °C. Het vorige record van het referentiestation, 36,6 °C uit 1947, werd daarmee ruim verbroken. Op 23 juli 2019 had het KMI voor het eerst code rood voor hitte gegeven voor het hele land.

Sindsdien werd nog twee keer ergens in België 40 °C gehaald: in 2022 en in 2026. Op 27 juni 2026 mat het KMI 40,4 °C in Houyet, in de vallei van de Lesse. Begijnendijk zelf is een rustige gemeente tussen Aarschot en Heist-op-den-Berg, ver van zee en grote steden.

Hittegolven in Ukkel: van zeldzaam naar gewoon

Tussen 1892 en 1990 telde Ukkel gemiddeld één hittegolf om de vier jaar. Na de zomer van 2026 staat de teller op 53 hittegolven sinds het begin van de registratie in 1892. Alleen 1947 telde er vier; 2019 en 2026 elk drie.

Jaar Hittegolf Opvallend
1976 22 juni – 8 juli (boven 30 °C) 16 dagen op rij boven 30 °C, langste van de 20e eeuw
2003 1 – 13 augustus 38,6 °C in Aubange, 12 tropische dagen op rij in de Kempen
2006 15 – 30 juli 38,2 °C in Begijnendijk, 36,2 °C in Ukkel
2019 Tweede hittegolf, eind juli 41,8 °C in Begijnendijk, 39,7 °C in Ukkel
2026 17 – 28 juni 12 dagen, 35,5 °C in Ukkel, warmste nacht ooit tijdens een hittegolf
2026 28 juli – 5 augustus 34,4 °C in Ukkel
2026 8 – 16 augustus 35,9 °C in Ukkel, evenaring augustusrecord

De hittegolf van 1976 blijft het record voor het aantal tropische dagen binnen één hittegolf: 15. Op de tweede plaats staat 2020 met 8. De eerste hittegolf van 2026 telde er 7.

De zomer van 2026: drie hittegolven en warme nachten

Volgens het KMI was de zomer van 2026 de warmste in Ukkel sinds 1833: gemiddeld 20,3 °C, tegen 17,9 °C normaal. Het vorige record dateerde van 2018, met 19,9 °C. Ukkel telde 46 zomerse dagen en 15 tropische dagen, tegenover respectievelijk 23,9 en 5 normaal.

Opvallend waren vooral de nachten. Tijdens de hittegolf van eind juni zakte het kwik in Ukkel één nacht niet onder 24,1 °C, de hoogste minimumtemperatuur ooit tijdens een hittegolf. Warme nachten laten het lichaam niet herstellen, en dat zie je in de sterftecijfers. Volgens Sciensano stierven er over de drie hittegolven heen 2.935 mensen meer dan normaal.

Hittegolf, hittewaarschuwing en hitteplan: drie verschillende dingen

In de media lopen drie begrippen vaak door elkaar. De hittegolf is een klimatologische vaststelling van het KMI, achteraf, op basis van Ukkel. De hittewaarschuwing is een kleurcode die het KMI vooraf per provincie geeft, op basis van de verwachte maximumtemperatuur.

Het derde is het nationale plan hitte en ozonpieken. De waakzaamheidsfase loopt elk jaar van 15 mei tot 30 september. De waarschuwingsfase start als de verwachte maxima in Ukkel over de volgende vijf dagen samen minstens 17 graden boven 25 °C uitkomen; dan zet het KMI ook code geel. De alarmfase wordt afgekondigd door de Risk Management Group van de FOD Volksgezondheid, als ook de ozonconcentraties hoog oplopen. Eind juni 2026 gebeurde dat voor het eerst sinds 2020.

Het kan dus perfect dat de alarmfase loopt terwijl de officiële hittegolf nog niet bevestigd is, of omgekeerd dat een hittegolf in de boeken komt zonder dat een provincie ooit oranje kleurde.

Hittegolf en gezondheid: wat u kunt doen

Een hittegolf is meer dan een reeks mooie zomerdagen. Ouderen, mensen die alleen wonen, chronisch zieken en jonge kinderen lopen het grootste risico, zeker als ook de nachten warm blijven.

  • Drink regelmatig water, ook zonder dorst.
  • Hou de woning koel: overdag ramen en zonwering dicht, 's nachts en vroeg in de ochtend verluchten.
  • Verplaats inspanningen naar de ochtend en zoek in de namiddag de schaduw of een koele ruimte op.
  • Hou contact met oudere buren en familie, zeker als ze alleen wonen.
  • Bescherm uw huid: tijdens een hittegolf is de zon vaak ook sterk, zie het artikel over de uv-index.

Aan zee is de hitte vaak draaglijker, al loopt het bij landwind ook aan de kust hoog op. De temperatuur van lucht en zee volgt u op de pagina over het weer aan de kust.

Hoe ziet u een hittegolf aankomen?

Een warme periode tekent zich meestal af in de verwachtingen voor de komende week of twee. De 14-daagse verwachting voor België toont zo'n trend, al blijven de exacte maxima onzeker tot enkele dagen vooraf. Of het een officiële hittegolf wordt, hangt dan nog af van één of twee graden in Ukkel.

Voor uw eigen gemeente is de 14-dagenverwachting voor Leuven of een andere gemeente een goed vertrekpunt. Zodra het KMI waarschuwt, ziet u de kleur per provincie op de pagina waarschuwingen. En wie wil weten hoe uitzonderlijk een zomer is, vindt de normale waarden in het artikel over het klimaat in België en Ukkel.

Veelgestelde vragen

Wanneer is het officieel een hittegolf in België?

Volgens het KMI is er een hittegolf als het in Ukkel minstens vijf opeenvolgende dagen minstens 25 °C wordt, met minstens drie dagen van 30 °C of meer. Andere meetstations tellen niet mee voor de officiële definitie. Of het een hittegolf is, weet u dus pas als de reeks volledig is.

Wat is de hoogste temperatuur ooit gemeten in België?

Het record staat op 41,8 °C, gemeten in Begijnendijk in Vlaams-Brabant op 25 juli 2019. Volgens het KMI sneuvelde die dag het lokale record in alle meetpunten waarvan de gegevens binnen waren, en haalde meer dan de helft ervan minstens 40 °C. In Ukkel werd het 39,7 °C.

Hoeveel hittegolven waren er in 2026?

Ukkel telde in de zomer van 2026 drie hittegolven: van 17 tot 28 juni, van 28 juli tot 5 augustus en van 8 tot 16 augustus. Alleen 1947 had er meer, namelijk vier. Ook 2019 telde er drie.

Waarom meet het KMI een hittegolf alleen in Ukkel?

Ukkel ligt centraal en heeft de langste meetreeks van het land, met temperaturen sinds 1833. Zo kan elke hittegolf vergeleken worden met vroegere. Het KMI nam de definitie in 2003 over van het Nederlandse KNMI.

Waarschuwt het KMI voor een hittegolf?

Sinds 2026 niet meer. Het KMI waarschuwt nu voor hittepieken: code geel vanaf 32 °C, oranje vanaf 35 °C en rood vanaf 40 °C, of geel zodra de waarschuwingsfase van het ozon- en hitteplan start. Lange hitteperiodes volgt de FOD Volksgezondheid op.

Wat was de langste hittegolf in België?

In 1976 bleef het in Ukkel zestien dagen op rij boven 30 °C, van 22 juni tot 8 juli. Het KMI noemt die hittegolf de langste van de twintigste eeuw. Hij telde 15 tropische dagen, nog altijd het record voor één hittegolf.

hittegolfhittegolf belgiëdefinitie hittegolfhittegolf kmihittegolf ukkel

Lees ook